Een tandarts controleert, behandelt en bewaakt de gezondheid van je tanden, kiezen, tandvlees en slijmvliezen. Dat klinkt eenvoudig, maar in de praktijk omvat het werk van een tandarts meer dan de meeste mensen verwachten. Van het opsporen van een beginnend gaatje tot het beoordelen van afwijkingen in je mond: een tandarts is de specialist voor alles wat met je gebit te maken heeft.
Controle: de basis van elke tandartsbezoek
Bij een reguliere controle kijkt de tandarts systematisch naar je hele mond. Dat begint bij de tanden en kiezen zelf: zijn er gaatjes, beschadigingen of plekken waar het glazuur verzwakt is? Maar de controle gaat verder dan dat. De tandarts beoordeelt ook het tandvlees op tekenen van ontsteking of terugwijken, en bekijkt de slijmvliezen op afwijkingen die soms niets met gebitsproblemen te maken hebben.
Tandplak en tandsteen worden ook beoordeeld tijdens de controle. Tandplak is een laagje bacteriën op het tandoppervlak dat je met goed poetsen kunt verwijderen. Tandsteen is verkalkt tandplak dat je zelf niet meer weg krijgt. De tandarts of mondhygiënist verwijdert dit tijdens het bezoek, want tandsteen kan leiden tot ontsteking van het tandvlees en op termijn tot botverlies rond de tanden.
Wat doet een tandarts bij behandelingen?
Als de controle een probleem aan het licht brengt, stapt de tandarts over op behandelen. De meest voorkomende behandeling is het vullen van een gaatje (cariës). De tandarts boort het aangetaste stukje tand weg en vult de holte op met een composiet (wit vulmateriel) of amalgaam. Bij grotere schade aan een tand kan een kroon nodig zijn, een soort kapje dat de tand beschermt en herstelt.
Een andere veelvoorkomende behandeling is het trekken van een tand of kies, ook wel extractie genoemd. Dit gebeurt bij zware beschadiging, een infectie die niet meer te behandelen is, of bij verstandskiezen die problemen geven. Een eenvoudige extractie doet de tandarts zelf; een ingewikkelder geval wordt soms doorverwezen naar een kaakchirurg.
Bij pijn die uit de zenuw van een tand komt, kan een wortelkanaalbehandeling nodig zijn. De tandarts maakt de zenuwkanalen in de wortel schoon en vult deze af. Dit klinkt ingrijpend, maar voorkomt dat je de tand moet laten trekken.
Röntgenfoto’s en diagnostiek
Veel problemen zijn met het blote oog niet te zien. Tussen de tanden in, aan de wortelpunten of in het kaakbot kunnen afwijkingen zitten die alleen zichtbaar zijn op een röntgenfoto. De tandarts maakt daarom regelmatig bitewingfoto’s (opnamen van de kronen van de tanden) en soms een panoramafoto van het volledige gebit en kaakbot. Op basis van deze beelden besluit de tandarts of een behandeling nodig is of dat er afgewacht kan worden.
Preventie en voorlichting
Een groot deel van het werk van een tandarts is voorkomen dat problemen ontstaan. Dat betekent: uitleggen hoe je goed poetst, wanneer je flosdraad of een rager gebruikt, en welke voeding je tanden aantast. Suikers en zuren zijn de grootste vijanden van tandglazuur, maar veel mensen weten niet dat ook frisdrank, fruitsap en sportdranken schadelijk kunnen zijn.
Bij kinderen speelt preventie een extra grote rol. De tandarts beoordeelt hoe het melkgebit en het wisselgebit zich ontwikkelen, of er ruimteproblemen zijn en of fluoride-applicatie zinvol is. Vroeg ingrijpen bij scheefstand of bijt-problemen voorkomt soms grotere ingrepen later.
Signaleren van afwijkingen buiten het gebit
Iets wat veel mensen niet weten: een tandarts kijkt ook naar de slijmvliezen, lippen, tong en wangen. Afwijkingen in die gebieden kunnen wijzen op ontstekingen, schimmelinfecties of in zeldzame gevallen op veranderingen die nader onderzoek vragen. De tandarts is daarmee een van de eersten die bepaalde aandoeningen in de mond kan signaleren, ook al behandelt hij ze niet altijd zelf.
Wanneer verwijst een tandarts door?
Niet alles valt binnen het werkterrein van een reguliere tandarts. Bij complexe kaakproblemen, ingesloten tanden of chirurgische ingrepen verwijst de tandarts door naar een kaakchirurg. Bij uitgebreide tandvleesproblemen (parodontitis) gaat de patiënt soms naar een parodontoloog. Voor uitgebreid kroon- en brugwerk of implantaten werkt de tandarts soms samen met een tandtechnicus of protheticus.
Een tandarts is kortom veel meer dan iemand die gaatjes vult. Hij of zij bewaakt de gezondheid van je hele mondgebied, signaleert problemen vroeg en behandelt een breed scala aan klachten. Regelmatig op controle gaan, gemiddeld eens per jaar of vaker als de tandarts dat aanraadt, is daarmee de slimste manier om grotere en duurdere ingrepen te voorkomen.
