Een hematoloog is een arts gespecialiseerd in bloedziekten. Concreet houdt dat in: het onderzoeken, diagnosticeren en behandelen van afwijkingen van het bloed, het beenmerg en de lymfeklieren. Denk aan aandoeningen zoals leukemie, anemie (bloedarmoede), hemofilie en lymfklierkanker. De hematoloog is daarmee de specialist die je ziet als er iets mis is met je bloedcellen of de aanmaak ervan.
Wat doet een hematoloog precies?
De kerntaak van een hematoloog is het in kaart brengen en behandelen van bloedaandoeningen. Dat begint met diagnostiek: de arts kijkt naar bloedonderzoeken, beoordeelt of de aantallen rode bloedcellen, witte bloedcellen en bloedplaatjes kloppen en interpreteert afwijkende waarden. Bij vermoedens van beenmergaandoeningen kan een hematoloog ook een beenmergpunctie uitvoeren. Daarbij wordt een kleine hoeveelheid beenmerg afgenomen en onderzocht.
Na de diagnose stelt de hematoloog een behandelplan op. Dat kan variëren van medicijnen (zoals ijzersupplementen bij bloedarmoede of bloedverdunners bij stollingsafwijkingen) tot zware behandelingen zoals chemotherapie, immuuntherapie of een stamceltransplantatie bij bloedkanker. De hematoloog begeleidt patiënten ook tijdens en na de behandeling om te controleren of die aanslaat.
Welke aandoeningen behandelt een hematoloog?
Het werkgebied van de hematoloog is breed. Grofweg valt het uiteen in drie categorieën:
- Rode bloedcelaandoeningen: bloedarmoede door ijzertekort, vitamine B12-tekort of erfelijke oorzaken zoals sikkelcelziekte en thalassemie.
- Witte bloedcelaandoeningen en bloedkanker: leukemie (acute en chronische vormen), lymfomen (zoals de ziekte van Hodgkin en non-Hodgkin lymfoom) en multipel myeloom.
- Stollingsaandoeningen: hemofilie (een erfelijke bloedingsstoornis), ziekte van Von Willebrand, trombose en trombocytopenie (te weinig bloedplaatjes).
Naast deze drie hoofdgroepen ziet de hematoloog ook patiënten met polycytemie vera (te veel rode bloedcellen) of myelodysplastisch syndroom, waarbij het beenmerg niet goed functioneert.
Wanneer word je doorverwezen naar een hematoloog?
Je komt bij een hematoloog terecht via een verwijzing van je huisarts of een andere specialist, bijvoorbeeld een internist. De huisarts verwijst doorgaans als bloedonderzoek afwijkende waarden laat zien die hij zelf niet goed kan verklaren. Concrete redenen voor doorverwijzing zijn onder andere:
- Aanhoudende vermoeidheid in combinatie met bloedarmoede die niet reageert op standaardbehandeling
- Onverklaarbaar vergroot lymfeklieren
- Terugkerende of ongewone bloedingen of blauwe plekken
- Onverklaard gewichtsverlies, nachtzweten en koorts (samen ook wel B-symptomen genoemd)
- Sterk verhoogde of verlaagde aantallen bloedcellen in het bloedonderzoek
Een hematoloog werkt bijna altijd in een ziekenhuis, vaak als onderdeel van een team met oncologen, radiologen en laboratoriumspecialisten. Bij complexe bloedkanker behandelt hij samen met anderen in een multidisciplinair overleg.
Hematoloog of internist: wat is het verschil?
Hematologie is in Nederland een subspecialisatie van de interne geneeskunde. Dat betekent dat een hematoloog eerst de opleiding tot internist heeft afgerond en daarna een extra subspecialisatie van meerdere jaren heeft gevolgd. In de praktijk zien sommige internisten ook hematologische aandoeningen, maar voor specifieke of ernstige bloedziekten word je verwezen naar een hematoloog. De Nederlandse Internisten Vereniging omschrijft hematologie dan ook als een vakgebied dat zich specifiek richt op de diagnose en behandeling van afwijkingen van het bloed en de bloedvormende organen.
Wat kun je verwachten bij een eerste afspraak?
Bij het eerste consult bespreekt de hematoloog je klachten en medische voorgeschiedenis. In de meeste gevallen is er al bloedonderzoek beschikbaar via de verwijzende arts. De hematoloog beoordeelt die uitslagen en bepaalt of aanvullend onderzoek nodig is. Dat kan een nieuw bloedonderzoek zijn, een CT-scan, een PET-scan of soms een beenmergpunctie. Op basis van alle gegevens volgt de diagnose en een bespreking van de behandelmogelijkheden.
Verwacht geen snelle afhandeling bij ernstige aandoeningen: hematologische diagnoses kunnen soms tijd kosten, zeker als meerdere onderzoeken nodig zijn. Bij acute situaties, zoals een vermoeden van acute leukemie, gaat de hematoloog juist snel te werk omdat snelle behandeling dan noodzakelijk is.
Heb je een verwijzing gekregen naar een hematoloog, dan is het verstandig om je eerdere bloedsuitslagen en medicijnlijst mee te nemen naar het eerste consult. Noteer ook welke klachten je hebt en hoe lang al; die informatie helpt de specialist om snel een goed beeld te vormen.
