Een KNO-arts (keel-neus-oorarts) is een medisch specialist die zich bezighoudt met de diagnose en behandeling van aandoeningen aan de keel, neus en oren. Dat klinkt overzichtelijk, maar het vakgebied is breed: van een chronisch verstopte neus tot gehoorverlies, van keelontstekingen tot slaapapneu. De KNO-arts combineert daarbij zowel onderzoek als operatieve behandelingen.
Je komt bij een KNO-arts terecht via een verwijzing van de huisarts. Kinderen die steeds terugkerende oorontstekingen hebben, volwassenen met aanhoudende duizeligheid of mensen met keelklachten die niet overgaan: dit zijn typische redenen om naar de specialist doorverwezen te worden.
Wat doet een KNO-arts precies?
De KNO-arts onderzoekt en behandelt drie hoofdgebieden van het hoofd-halsgebied. Elk gebied heeft zijn eigen veelvoorkomende aandoeningen en behandelmethoden.
- Oren: gehoorverlies, oorontstekingen (otitis media), trommelvliesperforaties, oorsuizen (tinnitus), evenwichtsstoornissen en duizeligheid (zoals de ziekte van Ménière).
- Neus: chronische sinusitis (bijholteontsteking), neuspoliepen, een scheef neustussenschot (septumdeviatie), allergische rhinitis en neusverstopping.
- Keel: terugkerende keelontstekingen, amandelontsteking (tonsillitis), stemproblemen, slik- en ademhalingsklachten en slaapapneu.
Naast deze drie gebieden houdt de KNO-arts zich ook bezig met het bredere hoofd-halsgebied. Dat betekent dat hij ook tumoren en afwijkingen in de hals, speekselklieren en schildklier beoordeelt.
Welke onderzoeken voert een KNO-arts uit?
Bij het eerste consult bekijkt de KNO-arts je klachten en voert een gericht lichamelijk onderzoek uit. Daarvoor gebruikt hij specifiek instrumentarium:
- Een otoscoop om in het oor te kijken en het trommelvlies te beoordelen.
- Een neusendoscoop (een klein cameraatje) om dieper in de neus en neusbijholten te kijken.
- Een laryngoscoop om de stembanden en het strottenhoofd in beeld te brengen.
- Gehoortesten (audiometrie) om gehoorverlies objectief te meten.
- Een tympanometrie om de druk achter het trommelvlies te meten, handig bij vloeistof in het oor bij kinderen.
Soms laat de KNO-arts aanvullend beeldvormend onderzoek doen, zoals een CT-scan van de bijholten of een MRI van het binnenoor. Dat helpt om de aandoening beter in kaart te brengen voordat een behandeling wordt gekozen.
Operaties die een KNO-arts uitvoert
Een groot deel van het werk van de KNO-arts bestaat uit kleine en middelgrote operaties. Dit zijn de meest voorkomende ingrepen:
- Trommelvliesbuisjes plaatsen: bij kinderen die steeds vocht achter het trommelvlies hebben (secretoire otitis media, ook wel “lijmoor” genoemd). Het buisje zorgt voor drukgelijkstelling en betere afvoer.
- Amandelen verwijderen (tonsillectomie): bij terugkerende zware keelontstekingen of als de amandelen de ademhaling belemmeren.
- Neustussenschot rechtzetten (septumplastiek): bij een krom neustussenschot dat klachten geeft zoals blijvende verstopte neus of slaapproblemen.
- Neuspoliepen verwijderen: via endoscopische neusbijtholteoperatie (FESS), waarbij de chirurg via de neus werkt zonder uitwendige sneden.
- Trommelvlies herstellen (myringoplastiek): bij een gat in het trommelvlies dat niet vanzelf geneest.
- Cochleaire implantaten plaatsen: bij mensen met ernstig gehoorverlies die niet goed reageren op hoortoestellen.
KNO-arts bij kinderen
Kinderen zijn een grote patiëntengroep voor de KNO-arts. Klachten zoals steeds terugkerende oorontstekingen, een chronisch verstopte neus of grote amandelen die snurken en ademhalingsproblemen veroorzaken, zijn veelvoorkomende redenen voor een verwijzing. Het plaatsen van trommelvliesbuisjes is in Nederland een van de meest uitgevoerde ingrepen bij kinderen.
Een KNO-arts die veel met kinderen werkt, heeft soms extra scholing in de kinderKNO (pediatrische KNO). Bij complexe gevallen, zoals aangeboren gehoorverlies of afwijkingen aan het hoofd en de hals, werkt de KNO-arts samen met andere specialisten zoals de kinderarts, logopedist of klinisch geneticus.
Wanneer verwijs de huisarts je naar de KNO-arts?
De huisarts verwijst je door als klachten aanhouden ondanks gewone behandeling, of als er een reden is voor verder onderzoek. Veelvoorkomende verwijsredenen zijn:
- Gehoorverlies of oorsuizen dat langer dan enkele weken aanhoudt.
- Meer dan vier tot vijf keelontstekingen per jaar.
- Chronische bijholteklachten die niet reageren op antibiotica of neusdruppels.
- Plotseling gehoorverlies aan één kant (dit is een spoedindicatie).
- Een knobbel of zwelling in de hals die niet verdwijnt.
- Aanhoudende heesheid, langer dan drie weken zonder duidelijke oorzaak.
Bij plotseling gehoorverlies aan één kant geldt spoed: je huisarts dient je zo snel mogelijk door te sturen, bij voorkeur dezelfde dag, omdat behandeling met corticosteroïden het beste aanslaat als die binnen 24 tot 72 uur begint.
Veelgestelde vragen
Heb je een verwijsbrief nodig voor de KNO-arts?
Ja, in Nederland is een verwijsbrief van de huisarts nodig voor een vergoede afspraak bij de KNO-arts. Zonder verwijzing moet je de kosten zelf betalen.
Doet de KNO-arts ook cosmetische neusoperaties?
Nee, een puur cosmetische rinoplastiek (neuscorrectie) valt buiten het werkgebied van de KNO-arts en wordt uitgevoerd door een plastisch chirurg. Een KNO-arts opereert wel de binnenkant van de neus als er functionele klachten zijn, zoals bij een scheef neustussenschot.
Verschilt een KNO-arts van een audioloog?
Ja. Een audioloog is gespecialiseerd in het meten en begeleiden van gehoorverlies en past hoortoestellen aan, maar is geen arts en voert geen operaties uit. De KNO-arts stelt de medische diagnose en behandelt eventueel de oorzaak van het gehoorverlies. In de praktijk werken ze vaak samen.
De KNO-arts is dus een veelzijdige specialist: hij onderzoekt, stelt diagnoses en opereert. Heb je langdurige klachten aan keel, neus of oren, dan is een bezoek aan de huisarts de eerste stap om te bepalen of een verwijzing naar de KNO-arts zinvol is.
