Een cardioloog is een arts die gespecialiseerd is in het opsporen, behandelen en voorkomen van hart- en vaatziekten. Denk aan aandoeningen zoals hartritmestoornissen, hartfalen, een vernauwing van de kransslagaders of een eerder doorgemaakt hartinfarct. De cardioloog is de specialist naar wie je wordt doorverwezen als je huisarts vermoedt dat er iets mis is met je hart of bloedvaten.
Het werk van een cardioloog bestaat grofweg uit drie delen: diagnostiek (uitzoeken wat er aan de hand is), behandeling (medicijnen, ingrepen of begeleiding) en preventie (voorkomen dat klachten verergeren of terugkeren). Hieronder zie je precies wat dat in de praktijk betekent.
Wat doet een cardioloog bij een eerste bezoek?
Bij een eerste afspraak begint de cardioloog met een uitgebreid gesprek over je klachten, je medische geschiedenis en je leefstijl. Daarna volgt bijna altijd een lichamelijk onderzoek: luisteren naar je hart, meten van je bloeddruk en beoordelen van je pols. Op basis daarvan besluit de cardioloog welke aanvullende onderzoeken nodig zijn.
Veelvoorkomende klachten waarmee mensen bij een cardioloog terechtkomen zijn: pijn op de borst, benauwdheid bij inspanning, hartkloppingen, duizeligheid of flauwvallen, en opgezette enkels door vochtophoping. Elk van die klachten kan op een heel ander hartprobleem wijzen, waardoor de juiste diagnose alleen met aanvullend onderzoek gesteld kan worden.
Onderzoeken die een cardioloog uitvoert
Een cardioloog heeft meerdere onderzoeksmethoden tot zijn beschikking. De keuze hangt af van de klachten en de vermoedelijke diagnose.
- Elektrocardiogram (ECG): meet de elektrische activiteit van het hart en laat snel zien of er een ritmestoornis of een oud hartinfarct aanwezig is.
- Echocardiografie: een echo van het hart waarbij de cardioloog de pompfunctie, de hartkleppen en de hartwand in beeld brengt.
- Holteronderzoek: je draagt 24 tot 48 uur een draagbaar ECG-apparaatje om hartritmestoornissen op te sporen die niet altijd aanwezig zijn.
- Inspanningstest (fietstest of loopbandtest): het hart wordt belast terwijl het ECG wordt meegelopen. Zo wordt zichtbaar of er bij inspanning onvoldoende doorbloeding optreedt.
- CT-scan of MRI van het hart: voor gedetailleerd beeld van de kransslagaders of de hartspier.
- Hartcatheterisatie (coronaire angiografie): een dun buisje wordt via de lies of de pols ingebracht om de kransslagaders van binnenuit te bekijken en eventuele vernauwingen direct te behandelen.
Behandelingen die een cardioloog inzet
De behandeling die een cardioloog kiest, hangt volledig af van de diagnose. Drie grote categorieën zijn medicamenteuze behandeling, niet-operatieve ingrepen en doorverwijzing naar een cardiothoracaal chirurg voor een operatie.
Met medicijnen behandelt de cardioloog onder andere hoge bloeddruk, een hoog cholesterol, hartritmestoornissen en hartfalen. Bekende groepen medicijnen zijn bètablokkers, ACE-remmers, bloedverdunners en statines. De cardioloog stelt de dosering in en past die aan op basis van controles.
Niet-operatieve ingrepen die de cardioloog zelf uitvoert zijn onder meer:
- Dotterbehandeling (PCI): een vernauwde kransslagader wordt opgerekt met een ballonnetje, waarna vaak een stent wordt geplaatst om het vat open te houden.
- Elektrische cardioversie: een gecontroleerde elektrische schok om een hartritmestoornis te corrigeren.
- Ablatie: een katheterbehandeling waarbij een klein stukje hartweefsel dat een ritmestoornis veroorzaakt, wordt uitgeschakeld.
- Plaatsen van een pacemaker of ICD: een pacemaker ondersteunt een te traag hart, een ICD (implanteerbare defibrillator) geeft bij levensgevaarlijke ritmestoornissen automatisch een schok.
Preventie en langdurige begeleiding
Een groot deel van het werk van een cardioloog speelt zich af na de acute fase. Mensen die een hartinfarct hebben doorgemaakt of chronisch hartfalen hebben, komen regelmatig terug voor controles. De cardioloog bewaakt dan de werking van het hart, past medicatie aan en geeft advies over leefstijl: stoppen met roken, bewegen, gezonde voeding en het op peil houden van het gewicht.
Preventief werkt de cardioloog ook samen met andere specialisten. Bij mensen met diabetes type 2 of nierziekte is de kans op hart- en vaatziekten verhoogd, waardoor regelmatige cardiologische controle zinvol is. In die gevallen kijkt de cardioloog mee zonder dat er al klachten zijn.
Opleiding: hoe wordt iemand cardioloog?
De weg naar het vak is lang. Na zes jaar geneeskunde studeert een aankomend cardioloog minimaal twee jaar interne geneeskunde, gevolgd door vier jaar cardiologie-opleiding. In totaal duurt de opleiding tot cardioloog dus minstens twaalf jaar. Daarna kan een cardioloog zich nog verder specialiseren in een deelgebied, zoals interventiecardiologie (dotterbehandelingen), elektrofysiologie (ritmestoornissen) of hartfalen.
Veelgestelde vragen over de cardioloog
Heb je een verwijzing nodig voor een cardioloog?
In Nederland is een verwijzing van de huisarts vrijwel altijd nodig om vergoed te worden via de zorgverzekering. Zonder verwijzing kun je soms wel zelf een afspraak maken, maar dan betaal je de kosten doorgaans zelf.
Wat is het verschil tussen een cardioloog en een hartchirurg?
Een cardioloog behandelt het hart met medicijnen en kathetertechnieken, zonder het hart open te snijden. Een hartchirurg (cardiothoracaal chirurg) voert open hartoperaties uit, zoals een bypassoperatie. De cardioloog verwijst door naar de hartchirurg als een operatie de beste oplossing is.
Wanneer ga je naar de spoedeisende hulp in plaats van naar een cardioloog?
Bij acute klachten als hevige pijn op de borst, uitstralende pijn naar de arm of kaak, plotselinge ernstige benauwdheid of bewusteloosheid bel je direct 112. Een hartinfarct of andere acuut levensbedreigende situatie vraagt om directe hulp, niet om een afspraak.
Een cardioloog speelt een centrale rol in de zorg voor je hart: van de eerste diagnose tot langdurige begeleiding. Heb je klachten die je zorgen baren, zoals onverklaarbare hartkloppingen of pijn op de borst bij inspanning? Bespreek die dan met je huisarts, zodat die kan beoordelen of een verwijzing naar de cardioloog zinvol is.
