Een intensivist is een medisch specialist die patiënten behandelt op de intensive care (IC). Concreet betekent dat: het bewaken en ondersteunen van mensen van wie één of meerdere vitale organen dreigen te falen of al zijn uitgevallen. Denk aan de longen, het hart, de nieren of de hersenen. De intensivist is de arts die op de IC de regie voert, beslissingen neemt en het behandelteam aanstuurt.
Mensen die op de IC terechtkomen zijn ernstig ziek of zwaargewond. Ze kunnen niet zelfstandig ademhalen, hebben intensieve medicatie nodig of zijn net uit een zware operatie gekomen. De intensivist staat dag en nacht klaar om die patiënten stabiel te houden en te begeleiden richting herstel, of om moeilijke beslissingen te nemen als dat niet lukt.
Wat doet een intensivist dagelijks?
De werkdag van een intensivist draait om drie dingen: monitoren, behandelen en coördineren. Elke ochtend begint met een overdracht waarbij de toestand van elke patiënt wordt doorgenomen. De intensivist beoordeelt de meest recente uitslagen van bloedonderzoek, beeldvorming en bewakingsapparatuur, en past de behandeling aan als dat nodig is.
Concreet voert een intensivist onder andere de volgende taken uit:
- Het instellen en bewaken van beademing bij patiënten die niet zelfstandig kunnen ademhalen
- Het starten en aanpassen van medicatie voor bloeddruk, infecties of pijn
- Het plaatsen van lijnen en katheters voor directe toegang tot bloedvaten
- Het beoordelen van orgaanfuncties, zoals nierfunctie en hartfunctie
- Het indiceren van dialyse als de nieren tijdelijk uitvallen
- Het voeren van gesprekken met familieleden over de situatie en het behandelplan
- Het nemen van beslissingen over het starten, voortzetten of staken van intensieve behandeling
Naast het direct behandelen van patiënten werkt de intensivist nauw samen met verpleegkundigen, fysiotherapeuten, diëtisten en andere specialisten. Bij een patiënt na een hartoperatie is er overleg met de cardioloog of cardiothoracaal chirurg. Bij een ernstige infectie schakelt de intensivist de infectioloog in. De intensivist is daarmee de centrale schakel op de IC.
Welke patiënten behandelt een intensivist?
De IC is er voor patiënten die een hoge mate van bewaking en ondersteuning nodig hebben. Dat zijn onder andere mensen met sepsis (een levensbedreigende reactie op infectie), ernstige longontstekingen, hersenbloedingen, meervoudig trauma na een ongeluk, of complicaties na grote operaties. Ook patiënten die reanimatie hebben overleefd komen regelmatig op de IC terecht.
Wat al deze patiënten gemeen hebben: hun lichaam is tijdelijk of structureel niet in staat zichzelf in stand te houden zonder medische ondersteuning. De intensivist bepaalt welke orgaanfuncties moeten worden overgenomen of ondersteund, en voor hoe lang.
Opleiding en achtergrond van een intensivist
Een intensivist is eerst basisarts geworden, gevolgd door een specialisatie in één van de moedervakken. Dat kan interne geneeskunde zijn, anesthesiologie, longziekten of neurologie. Na die specialisatie volgt een aanvullende opleiding intensieve geneeskunde van twee jaar, waarna de arts zich intensivist mag noemen en als zodanig mag werken.
Die brede achtergrond is bewust. Een intensivist moet orgaanfalen in de breedte kunnen herkennen en behandelen. Iemand met een achtergrond in de anesthesiologie brengt kennis van beademing en pijnbestrijding mee. Iemand met een achtergrond in de interne geneeskunde kent de complexe wisselwerking tussen orgaansystemen goed. Op de IC komen al die kennisgebieden samen.
Verschil tussen intensivist en andere IC-specialisten
Op de IC werken meerdere specialisten, maar de intensivist is de hoofdbehandelaar voor de IC-fase. Een cardioloog behandelt het hart, een neuroloog de hersenen, maar als een patiënt op de IC ligt, coördineert de intensivist de totaalzorg. Zodra de IC-fase voorbij is en de patiënt stabiel genoeg is voor een gewone verpleegafdeling, neemt de oorspronkelijke behandelend specialist het weer over.
De intensivist staat ook aan het hoofd van een team van IC-verpleegkundigen, die gespecialiseerd zijn in het bewaken en verzorgen van ernstig zieke patiënten. De intensivist geeft medische leiding, de verpleegkundige voert de zorg uit en bewaakt de patiënt continu.
Ethische kant van het werk
Een groot deel van het werk van een intensivist speelt zich af op het snijvlak van behandelen en loslaten. Niet elke patiënt herstelt. Soms is de vraag niet meer of behandeling helpt, maar of verdere behandeling nog in het belang van de patiënt is. De intensivist voert die gesprekken met familie, bespreekt het met het team en neemt uiteindelijk de verantwoordelijkheid voor dat besluit.
Dat maakt het vak mentaal zwaar, maar ook betekenisvol. Een intensivist is vaak de arts die er is op het moeilijkste moment in iemands leven, of dat nu een overleving is of een waardig afscheid.
De intensivist combineert brede medische kennis, snelle besluitvorming en menselijk contact in een van de meest uitdagende specialismen in de geneeskunde. Voor wie op de IC terechtkomt, is de intensivist de arts die dag en nacht bepaalt welke stap het beste is voor herstel of kwaliteit van leven.
