Een kinderpsycholoog onderzoekt en behandelt psychologische problemen bij kinderen en jongeren tot 18 jaar. Denk aan problemen zoals angst, somberheid, gedragsproblemen, leerproblemen of moeite met sociale contacten. De kinderpsycholoog (ook wel jeugdpsycholoog genoemd) is gespecialiseerd in de ontwikkeling van kinderen en weet hoe hij of zij op de juiste manier met jongeren omgaat.
Dit vak vraagt om specifieke kennis. Een kind is geen kleine volwassene: problemen uiten zich anders, en gesprekken verlopen anders dan bij volwassenen. Daarom heeft een kinderpsycholoog een aparte opleiding en werkwijze.
Wat doet een kinderpsycholoog precies?
De taken van een kinderpsycholoog vallen grofweg in drie categorieën: onderzoek doen, behandelen en adviseren.
- Onderzoek: De kinderpsycholoog brengt in kaart wat er aan de hand is. Dat kan via gesprekken met het kind en de ouders, maar ook via tests en vragenlijsten. Zo kijkt hij of zij naar de cognitieve ontwikkeling, het gedrag en de emotionele toestand van het kind.
- Behandeling: Op basis van het onderzoek stelt de kinderpsycholoog een behandelplan op. Dat kan bestaan uit gesprekken (therapie), spelbegeleiding, cognitieve gedragstherapie of andere bewezen methoden die goed werken bij kinderen en jongeren.
- Advisering: De kinderpsycholoog geeft ook advies aan ouders, scholen en andere betrokkenen. Hoe kun je als ouder thuis het beste omgaan met het gedrag van je kind? Wat kan de school aanpassen? Die vragen horen bij het werk.
Bij welke problemen schakel je een kinderpsycholoog in?
Ouders zoeken een kinderpsycholoog op wanneer hun kind ergens mee worstelt en dat niet overgaat of duidelijk invloed heeft op het dagelijks leven. Veelvoorkomende redenen zijn:
- Aanhoudende angst of paniek (bijvoorbeeld schoolangst of sociale angst)
- Somberheid of neerslachtigheid
- Gedragsproblemen thuis of op school
- Moeite met concentreren of leren (soms in combinatie met vermoed ADHD of dyslexie)
- Verwerking van ingrijpende gebeurtenissen zoals scheiding, ziekte of verlies
- Eetproblemen of slaapproblemen
- Problemen met vriendschappen of pesten
Een kinderpsycholoog stelt geen medische diagnose zoals een kinderarts dat doet. Wel kan hij of zij een psychologische diagnose stellen, zoals een angststoornis, depressie of ADHD, op basis van erkende classificatiesystemen.
Hoe verloopt een traject bij een kinderpsycholoog?
Het eerste gesprek is bijna altijd een intakegesprek, vaak samen met de ouders en het kind. De kinderpsycholoog luistert, stelt vragen en kijkt naar de klachten en de situatie thuis en op school. Daarna volgt soms een uitgebreider onderzoek met tests, of er wordt direct begonnen met een behandeling.
Bij jongere kinderen (ruw geschat tot een jaar of 6 à 7) werkt de kinderpsycholoog veel via spel. Via spelen en tekenen laat een kind zien wat het denkt en voelt, zonder dat het dat altijd in woorden kan zeggen. Bij oudere kinderen en tieners vinden vaker directe gesprekken plaats, waarbij ook ouders regelmatig worden betrokken.
Een traject duurt erg uiteen: van een paar sessies bij lichtere problemen tot meerdere maanden bij complexere situaties. De duur hangt af van de hulpvraag en de voortgang.
Kinderpsycholoog versus kinderpsychiater: wat is het verschil?
Een kinderpsycholoog en een kinderpsychiater werken allebei met kinderen met psychische klachten, maar er is een belangrijk verschil. Een kinderpsychiater is arts en mag medicatie voorschrijven. Een kinderpsycholoog is psycholoog en richt zich op onderzoek en behandeling via gesprekken en therapie, maar schrijft geen medicijnen voor. Bij zware of complexe problematiek werken de twee soms samen.
Waar vind je een kinderpsycholoog?
Je kunt een kinderpsycholoog vinden via de huisarts, die een verwijzing kan geven naar de geestelijke gezondheidszorg (ggz) voor jeugd. Daarnaast zijn er praktijken voor kinderpsychologie waar je soms ook zonder verwijzing terechtkunt. Scholen en consultatiebureaus kunnen eveneens doorverwijzen. Of een behandeling vergoed wordt via de zorgverzekering hangt af van je situatie en de zorgverlener; vraag dit altijd vooraf na bij je verzekeraar of de praktijk.
Twijfel je of een kinderpsycholoog de juiste stap is voor jouw kind? Bespreek het eerst met de huisarts of met een jeugdarts via school. Zij kunnen inschatten of een doorverwijzing zinvol is of dat een lichtere vorm van ondersteuning ook kan helpen.
