Een verkeersregelaar stopt verkeer, laat het om beurten door en leidt het om, zodat werkzaamheden of evenementen veilig kunnen doorgaan. Dat klinkt eenvoudig, maar in de praktijk draagt een verkeersregelaar veel verantwoordelijkheid: zijn of haar aanwijzingen hebben rechtskracht en automobilisten zijn wettelijk verplicht die op te volgen.
Je ziet verkeersregelaars bij wegwerkzaamheden, grote evenementen, filmopnamen of situaties waarbij de normale verkeersstroom tijdelijk niet werkt. Wat ze precies mogen doen, verschilt per type. De Nederlandse wet maakt namelijk onderscheid tussen drie soorten verkeersregelaars, elk met eigen bevoegdheden.
De 3 soorten verkeersregelaars en wat ze mogen doen
De Wegenverkeerswet en het Besluit administratieve bepalingen inzake het wegverkeer (BABW) kennen drie officiële categorieën. Het type bepaalt waar iemand mag staan en welke aanwijzingen hij of zij mag geven.
- Verkeersregelaar bij evenementen. Dit is de meest voorkomende categorie. Denk aan iemand die bij een wielerkoers, marathon of kermis het verkeer in goede banen leidt. Deze persoon wordt aangesteld door de organisator van het evenement en heeft een beperkte bevoegdheid: alleen binnen het gebied en de tijden die in de vergunning staan.
- Verkeersregelaar bij werkzaamheden. Bij wegwerkzaamheden, rioolreparaties of bouwprojecten op of naast de openbare weg. Deze verkeersregelaar wordt ingezet door de aannemer of het bedrijf dat de werkzaamheden uitvoert. Ook hier geldt een afgebakend gebied en een beperkte tijdsduur.
- Bevoegd gezag verkeersregelaar (politie en aangewezen functionarissen). Politieagenten en door de overheid aangewezen functionarissen hebben de ruimste bevoegdheden. Zij mogen op elk moment en elke locatie aanwijzingen geven die verkeerstekens en zelfs verkeersregels tijdelijk opzij zetten.
Wat doet een verkeersregelaar concreet op de weg?
De kerntaken zijn in drie woorden samen te vatten: stoppen, doorlaten en omleiden. In de praktijk betekent dat het gebruik van duidelijke handgebaren en een hesje of uniform dat goed zichtbaar is. Een verkeersregelaar bepaalt welk deel van het verkeer mag rijden en welk deel wacht, zodat er geen chaos of gevaarlijke situaties ontstaan.
Bij wegwerkzaamheden op een smalle weg, waar verkeer maar in één richting tegelijk door kan, wisselen twee verkeersregelaars elkaar af. De ene geeft de auto’s van links toestemming om door te rijden, terwijl de andere het verkeer van rechts tegenhoudt. Na een vaste tijd of een afgesproken aantal voertuigen wisselen ze van rol. Dit voorkomt dat één richting eindeloos moet wachten.
Bij een evenement als een hardloopwedstrijd zorgt de verkeersregelaar dat sporters veilig de weg over kunnen. Automobilisten worden op tijd gestopt, zodat er geen conflict ontstaat tussen rijdend verkeer en deelnemers. Soms leidt de verkeersregelaar het autoverkeer actief om via een andere route.
Welke bevoegdheden heeft een verkeersregelaar?
Dit is het punt waar veel mensen van opkijken: de aanwijzingen van een verkeersregelaar gaan bóven verkeersborden. Als een verkeersregelaar je stopteken geeft bij een groen stoplicht, moet je stoppen. Rij je toch door, dan overtreed je de wet en riskeer je een boete.
Die bevoegdheid geldt voor alle drie de typen, maar is niet onbeperkt. Een evenementenverkeersregelaar mag alleen aanwijzingen geven binnen de locatie en tijdsperiode die in de vergunning staan. Buiten dat kader heeft hij of zij geen wettelijke bevoegdheid. Een politieagent heeft die beperking niet en kan overal en altijd ingrijpen.
Verkeersregelaars mogen géén boetes uitschrijven. Dat is voorbehouden aan de politie en buitengewoon opsporingsambtenaren (boa’s). De verkeersregelaar regelt de doorstroom; handhaving is een andere taak.
Wat zijn de vereisten om verkeersregelaar te worden?
Voor de twee “gewone” categorieën (evenementen en werkzaamheden) moet je een erkende opleiding en examen volgen. Na het behalen van het certificaat word je officieel aangesteld door de gemeente of een andere bevoegde instantie. Zonder die aanstelling mag je wettelijk gezien geen verkeersregelaarstaken uitvoeren, ook niet als je het goede bedoelt.
Tijdens de opleiding leer je de verkeersregels, de juiste handgebaren, hoe je communiceert met collega-verkeersregelaars op afstand, en hoe je omgaat met agressief of onverwacht rijgedrag. Veiligheid staat centraal: je staat immers op of naast de rijbaan.
Wanneer is een verkeersregelaar verplicht?
De wet schrijft niet bij elk project een verkeersregelaar voor, maar bij bepaalde situaties is het praktisch verplicht of eist de gemeente het via een vergunning. Denk aan werkzaamheden waarbij een rijstrook volledig is afgesloten, onoverzichtelijke kruispunten bij evenementen, of situaties waarin tijdelijke verkeerslichten onvoldoende zijn om de veiligheid te garanderen.
Organisatoren van evenementen moeten bij de vergunningaanvraag vaak aantonen dat ze voldoende verkeersregelaars inzetten. Hoeveel dat er zijn, hangt af van de omvang van het evenement en het aantal locaties waar verkeer geregeld moet worden.
Een verkeersregelaar is dus veel meer dan iemand die met armen zwaait. Het is een wettelijk verankerde functie met echte bevoegdheden, duidelijke grenzen en een directe impact op de veiligheid van iedereen op de weg. Of het nu gaat om een kleine straatreparatie of een grote stadsevenement: zonder verkeersregelaars verloopt dat soort situaties aanzienlijk risicovoller.
