Een dermatoloog is een arts die gespecialiseerd is in het herkennen en behandelen van huidaandoeningen. Dat klinkt eenvoudig, maar het vak is breed: van puistjes en eczeem tot huidkanker en zeldzame auto-immuunziekten. Een dermatoloog behandelt niet alleen de huid, maar ook aandoeningen van de nagels en het haar die een huidkundige oorsprong hebben.
De meeste mensen komen pas bij een dermatoloog terecht via een verwijzing van de huisarts. Toch is het goed om te weten wat een dermatoloog precies doet, zodat je weet wat je kunt verwachten en wanneer een bezoek zinvol is.
De kerntaak: huidaandoeningen herkennen en behandelen
Het grootste deel van het werk van een dermatoloog bestaat uit het stellen van een diagnose. Dat klinkt vanzelfsprekend, maar de huid kent honderden verschillende aandoeningen die er soms sterk op elkaar lijken. Een doorgewinterde dermatoloog herkent met het blote oog al snel het verschil tussen psoriasis, eczeem, een schimmelinfectie of iets wat meer aandacht verdient.
Bij twijfel gebruikt de dermatoloog een dermatoscoop, een speciale vergrotingslens met licht, waarmee de structuur van een plek dieper in de huid zichtbaar wordt. Soms is een biopsie nodig: een klein stukje huid wordt weggenomen en in het laboratorium onderzocht. Op basis van de diagnose volgt een behandelplan. Dat kan medicatie zijn, een ingreep, lichttherapie of een combinatie daarvan.
Wat doet een dermatoloog bij huidkanker?
Een belangrijk onderdeel van het werk is dermato-oncologie: de diagnose en behandeling van huidkanker. De meest voorkomende vormen zijn basaalcelcarcinoom, plaveiselcelcarcinoom en melanoom. Melanoom is de gevaarlijkste variant omdat het uitzaait naar andere organen als het te laat wordt ontdekt.
Bij een verdacht moedervlekje voert de dermatoloog een dermatoscopisch onderzoek uit en besluit daarna of de plek weggehaald moet worden. Dat weghalen, ook wel excisie genoemd, doet de dermatoloog zelf tijdens een kleine ingreep onder plaatselijke verdoving. Het weggesneden weefsel gaat naar het lab om te controleren of de randen vrij zijn van kankercellen. Is dat niet het geval, dan volgt een tweede ingreep of een doorverwijzing naar een gespecialiseerde chirurg.
Dermatochirurgie: kleine ingrepen met grote impact
Naast het verwijderen van huidkanker voert een dermatoloog ook andere kleine operaties uit. Denk aan het verwijderen van goedaardige huidafwijkingen zoals lipomen (vetbultjes), fibromen, naevi (gewone moedervlekken) of cysten. Veel van deze ingrepen gebeuren poliklinisch, wat betekent dat je dezelfde dag naar huis gaat.
Een bijzondere vorm van dermatochirurgie is de Mohs-chirurgie, een techniek waarbij de chirurg tijdens de ingreep steeds dunne lagen weefsel weghaalt en direct microscopisch controleert. Zo wordt zo min mogelijk gezond weefsel verwijderd, wat vooral bij huidkanker in het gezicht belangrijk is.
Behandeling van chronische huidziekten
Veel patiënten bezoeken een dermatoloog niet voor een éénmalige ingreep, maar voor begeleiding bij een chronische huidziekte. De bekendste voorbeelden zijn:
- Psoriasis: een auto-immuunziekte waarbij huidcellen te snel aangroeien, met rode schilferende plekken als gevolg. De dermatoloog biedt zalven, lichttherapie (UVB of PUVA) of biologische medicatie.
- Eczeem (atopische dermatitis): een chronische ontsteking die leidt tot jeuk, roodheid en een beschadigde huidbarrière. Behandeling varieert van corticosteroïden tot nieuwere middelen zoals dupilumab.
- Acne: bij ernstige of hardnekkige acne schrijft de dermatoloog antibiotica, retinoïden of hormoonpreparaten voor die de huisarts niet altijd kan voorschrijven.
- Rosacea: een chronische aandoening met roodheid en bloedvaatjes in het gezicht, behandeld met crèmes, antibiotica of lasertherapie.
- Vitiligo: verlies van pigment in de huid, waarvoor lichttherapie de meest gebruikte behandeling is.
Bij chronische aandoeningen is de dermatoloog ook de aangewezen persoon om de ernst te beoordelen en het behandelplan bij te stellen als een middel niet goed aanslaat.
Allergologisch onderzoek en contacteczeem
Sommige huidklachten worden veroorzaakt door een overgevoeligheid voor stoffen waar je mee in contact komt, zoals nickel, parfum, conserveringsmiddelen of rubber. Een dermatoloog kan een epicutane plaktest (ook wel lapjestest of plakproef) uitvoeren: kleine hoeveelheden van mogelijke allergenen worden op de rug geplakt en na 48 en 72 uur beoordeeld. Zo wordt duidelijk waarvoor je allergisch bent en hoe je dat kunt vermijden.
Lichttherapie en andere specifieke behandelingen
In een dermatologiepraktijk vind je apparatuur die je bij de huisarts niet tegenkomt. Lichttherapie met UVB of PUVA wordt gebruikt bij psoriasis, eczeem en vitiligo. Lasertherapie wordt ingezet voor het verwijderen van littekens, tatoeages, vaat- of pigmentafwijkingen. Vloeibaar stikstof (cryotherapie) wordt gebruikt om wratjes, actinische keratosen of kleine goedaardige afwijkingen te bevriezen en te vernietigen.
Wanneer ga je naar een dermatoloog?
In Nederland heb je voor de meeste gevallen een verwijsbrief van de huisarts nodig. Een bezoek is zinvol als:
- een huidaandoening niet reageert op de behandeling van de huisarts
- een moedervlekje verandert van vorm, kleur of grootte, of gaat bloeden
- je al langer last hebt van uitgebreide acne, psoriasis of eczeem
- je vermoedt dat je een contactallergie hebt en wilt weten waarvoor
- de huisarts een afwijking ziet die hij niet met zekerheid kan benoemen
Ga je zelf naar een dermatoloog zonder verwijzing, dan val je buiten de basisverzekering en betaal je de kosten zelf. Informeer vooraf bij je zorgverzekeraar wat vergoed wordt.
Een dermatoloog combineert in de praktijk heel wat rollen: diagnosticus, chirurg, allergoloog en langdurig begeleider bij chronische ziekten. Weet je niet zeker of jouw huidklacht ernstig genoeg is voor een verwijzing? Begin altijd bij de huisarts; die kan als eerste beoordelen of de stap naar een dermatoloog nodig en zinvol is.
