Een HVK, voluit Hogere Veiligheidskundige, zorgt voor een veilige werkomgeving binnen een organisatie. De voornaamste taak van een HVK is het adviseren van het management over arbeidsomstandigheden, het opsporen van risico’s op de werkvloer en het opstellen van beleid om ongelukken en beroepsziekten te voorkomen.
De HVK werkt op strategisch en tactisch niveau. Dat maakt de rol anders dan die van een uitvoerende veiligheidsmedewerker. Een HVK denkt mee met directie en leidinggevenden, vertaalt wet- en regelgeving naar concrete maatregelen en houdt toezicht op de uitvoering daarvan in de praktijk.
De kernverantwoordelijkheden van een HVK
De dagelijkse werkzaamheden van een HVK draaien grotendeels om risico-inventarisatie en -evaluatie (RI&E). De HVK brengt gevaren op de werkvloer in kaart, beoordeelt hoe groot de kans op schade is en stelt een plan van aanpak op om die risico’s te beheersen. Denk aan struikelgevaar in een magazijn, blootstelling aan schadelijke stoffen in een fabriek of ergonomische problemen op een kantoor.
Naast de RI&E adviseert de HVK bij de aanschaf van nieuwe machines, bij verbouwingen of bij de introductie van nieuwe werkmethoden. Voordat iets in gebruik wordt genomen, beoordeelt de HVK of het veilig genoeg is en of het voldoet aan de eisen uit de Arbowet en de bijbehorende regelgeving.
Bij een bedrijfsongeval treedt de HVK op als onderzoeker. De HVK stelt vast wat er mis ging, waarom het mis ging en welke maatregelen herhaling voorkomen. Dit onderzoek heeft een direct effect op het veiligheidsbeleid van de organisatie.
Adviseur van het management
Een belangrijk onderdeel van wat een HVK doet, is het gevraagd en ongevraagd adviseren van directie en management. De HVK signaleert knelpunten en vertaalt die naar begrijpelijke aanbevelingen. Het gaat niet alleen om het aanwijzen van problemen, maar ook om het aandragen van haalbare oplossingen die passen bij de bedrijfsvoering.
Die adviesrol vraagt om communicatieve vaardigheden. Een HVK moet technische informatie begrijpelijk kunnen uitleggen aan mensen die geen veiligheidsachtergrond hebben. Tegelijk moet de HVK stevig genoeg zijn om ook bij weerstand te blijven staan voor wat noodzakelijk is vanuit veiligheidsoogpunt.
Samenwerking met de bedrijfsarts en de OR
Een HVK werkt niet alleen. Binnen de arbodienst of het bedrijf werkt de HVK samen met andere deskundigen, zoals de bedrijfsarts en de arbeidshygiënist. Samen vormen zij het arbodeskundigenteam dat de organisatie begeleidt op het gebied van gezondheid, veiligheid en welzijn op het werk.
Ook de ondernemingsraad (OR) speelt een rol in het dagelijkse werk van de HVK. De OR heeft instemmingsrecht bij wijzigingen in de arbeidsomstandigheden. De HVK levert de onderbouwing en de informatie die de OR nodig heeft om goed besluiten te nemen. Zo is de HVK een schakel tussen beleid en medezeggenschap.
Wat een HVK niet is
Het is goed om het onderscheid te begrijpen tussen een HVK en een lager niveau veiligheidskundige (MVK, Middelbaar Veiligheidskundige). De MVK werkt meer uitvoerend en operationeel, terwijl de HVK op hogere niveaus binnen de organisatie opereert en een breder verantwoordelijkheidsgebied heeft. Een HVK is ook geen toezichthouder namens de overheid. Die rol is voorbehouden aan de Nederlandse Arbeidsinspectie. De HVK werkt voor en namens de eigen organisatie of als extern adviseur voor klanten.
Opleiding en certificering
De titel HVK is beschermd. Om als HVK te mogen werken, moet je een erkende opleiding succesvol hebben afgerond en geregistreerd zijn bij de Stichting Register Hogere Veiligheidskundigen (SRHVK). De opleiding is een hbo- of wo-niveau programma en omvat onder meer arbeidsrecht, risicomanagement, veiligheidskunde en organisatiekunde. Inschrijving in het register is verplicht als je de wettelijk erkende taken wilt uitvoeren die bij de functie horen.
De HVK is een van de vier wettelijk erkende kerndeskundigen op het gebied van arbeidsomstandigheden in Nederland. Bedrijven zijn in bepaalde situaties verplicht toegang te hebben tot een of meer van deze kerndeskundigen, afhankelijk van de grootte en aard van het bedrijf.
Kortom: een HVK is de veiligheidsexpert die op strategisch niveau meedenkt, risico’s beheert, het management adviseert en ervoor zorgt dat veiligheid geen bijzaak blijft maar structureel ingebed is in de organisatie.
