Een uroloog is een medisch specialist die aandoeningen van de urinewegen behandelt bij zowel mannen als vrouwen, en daarnaast ook aandoeningen van de geslachtsorganen bij mannen. Denk aan problemen met de nieren, blaas, urineleiders of plasbuis. Bij mannen vallen ook de prostaat, zaadleiders en testikels onder het werkgebied van de uroloog.
De urologie is een breed vakgebied. Het gaat niet alleen om plasproblemen. Een uroloog behandelt ook kanker, infecties, stenen, aangeboren afwijkingen en vruchtbaarheidsproblemen bij mannen. Je kunt er terechtkomen via een verwijzing van de huisarts, maar bij spoedsituaties, zoals een niersteen, gaat het ook zonder.
Welke aandoeningen behandelt een uroloog?
Het werkgebied van een uroloog is groter dan veel mensen denken. Hieronder de meest voorkomende aandoeningen waarvoor patiënten naar de uroloog gaan:
- Urineweginfecties: terugkerende blaasontsteking of nierbekkenontsteking die niet goed reageert op huisartsbehandeling.
- NierStenen en blaasStenen: pijnlijke ophopingen van mineralen in de urinewegen, soms behandeld met geluidsgolven (steenvergruizing) of een kleine operatie.
- Prostaatproblemen: een vergrote prostaat (goedaardig), prostatitis (ontsteking) of prostaatkanker.
- Blaaskanker en nierkanker: diagnostiek, staging en behandeling, eventueel samen met de oncoloog.
- Overactieve blaas en incontinentie: ongewild urineverlies of een sterke, moeilijk te onderdrukken aandrang om te plassen.
- Testiskanker: een van de meest voorkomende kankersoorten bij jonge mannen, met een goede overlevingskans als het vroeg ontdekt wordt.
- Mannelijke vruchtbaarheidsproblemen: onderzoek naar zaadkwaliteit en aandoeningen als een spataderen rond de testikels (varicocèle).
- Aangeboren afwijkingen: bij kinderen, zoals een nauw voorhuid of een niet-ingedaalde testikel.
Wat doet een uroloog tijdens een consult?
Bij een eerste bezoek aan de uroloog begint het consult altijd met een uitgebreide anamnese. De arts vraagt naar je klachten, hoe lang je ze hebt, en wat de invloed is op je dagelijks leven. Daarna volgt lichamelijk onderzoek. Bij mannen met prostaatklachten betekent dat vaak een rectaal onderzoek, waarbij de prostaat via de endeldarm wordt betast.
Naast het lichamelijk onderzoek laat de uroloog vaak aanvullende testen doen. Urine-onderzoek is bijna altijd onderdeel van het consult. Bloedonderzoek, zoals de PSA-test bij verdenking op prostaatkanker, is ook gebruikelijk. Beeldvorming via echo, CT-scan of MRI helpt om afwijkingen in de nieren, blaas of prostaat in kaart te brengen.
Bij blaasklachten kan de uroloog een cystoscopie uitvoeren. Daarbij brengt hij een dunne, flexibele camera via de plasbuis in de blaas in. Dat klinkt onprettig, maar het duurt slechts enkele minuten en geeft direct zicht op de binnenwand van de blaas.
Wanneer ga je naar een uroloog?
Je huisarts verwijst je door als klachten aanhouden of als er aanwijzingen zijn voor iets serieuzers. Een aantal signalen waarbij verwijzing naar de uroloog logisch is:
- Bloed in de urine, ook als het maar éénmalig is.
- Pijn in de zij of rug die kan wijzen op een niersteen of nierafwijking.
- Moeizaam plassen, een zwakke straal of het gevoel dat de blaas nooit leeg is.
- Ongewild urineverlies dat je dagelijks leven beïnvloedt.
- Een verhoogde PSA-waarde bij de huisarts of een afwijkende prostaat bij onderzoek.
- Een zwelling of pijnlijkheid in of rond de testikels.
- Terugkerende urineweginfecties ondanks antibioticakuren.
Welke behandelingen voert een uroloog uit?
Een uroloog is zowel klinisch arts als chirurg. Hij stelt diagnoses, maar voert ook zelf operaties en ingrepen uit. Enkele veelvoorkomende behandelingen:
- TUR-P: een kijkoperatie via de plasbuis om weefsel van een vergrote prostaat te verwijderen.
- Steenvergruizing (ESWL): geluidsgolven van buitenaf breken nierStenen op zodat ze makkelijker worden uitgescheiden.
- Laparoscopische operaties: kijkoperaties via kleine sneetjes, bijvoorbeeld bij nierkanker of prostaatkanker.
- Robotchirurgie: in grotere ziekenhuizen wordt de prostaat tegenwoordig vaak verwijderd met robottechnologie, wat nauwkeuriger werkt en sneller herstel geeft.
- Injecties en medicatie: voor overactieve blaas, erectiestoornissen of infecties.
- Vasectomie: een kleine ingreep voor definitieve anticonceptie bij mannen.
Uroloog of nefroloog: wat is het verschil?
Dit is een veelgestelde vraag. Een uroloog richt zich op de structuur en functie van de urinewegen en behandelt vaak chirurgisch. Een nefroloog is internist en behandelt aandoeningen die de nierfunctie zelf aantasten, zoals chronische nierziekte, nierfalen of hoge bloeddruk door nierafwijkingen. Bij nierkanker of nierStenen ga je naar de uroloog. Bij een verminderde nierfunctie of dialyse is de nefroloog de aangewezen specialist.
Veelgestelde vragen
Heeft een vrouw ook iets aan een uroloog?
Zeker. Urinewegproblemen zoals incontinentie, terugkerende blaasontsteking en een overactieve blaas komen veel voor bij vrouwen. Een uroloog behandelt die klachten net zo goed als bij mannen. Soms werkt de uroloog hierin samen met een gynaecoloog.
Heb je een verwijzing nodig?
In Nederland is een verwijzing van de huisarts in de meeste gevallen nodig om via de zorgverzekering vergoed te worden. Alleen bij spoedsituaties, zoals hevige pijn door een niersteen, kun je ook zonder verwijzing naar de spoedeisende hulp gaan, waar de uroloog vervolgens betrokken wordt.
Is de uroloog ook voor kinderen?
Ja. Kinderurologen behandelen aangeboren afwijkingen zoals een niet-ingedaalde testikel, een te nauw voorhuid of afwijkingen aan de plasbuis. In grotere academische ziekenhuizen is er soms een apart kinderurologisch team.
Kort samengevat: een uroloog houdt zich bezig met alles wat met de urinewegen te maken heeft, van infecties en Stenen tot kanker en operaties. Heb je klachten die langer dan een paar weken aanhouden, bloed in de urine ziet of moeite hebt met plassen, dan is het slim om je huisarts te vragen of een verwijzing naar de uroloog zinvol is.
