Er zijn meerdere types databases, en welke het beste past hangt volledig af van wat je ermee wilt doen. De bekendste databases types zijn relationele databases, NoSQL-databases, objectgeoriënteerde databases en hiërarchische databases. Elk type heeft een andere manier van gegevens opslaan en opvragen.
Wat is een relationele database?
Een relationele database slaat gegevens op in tabellen. Elke tabel heeft rijen en kolommen, vergelijkbaar met een spreadsheet. Je koppelt tabellen aan elkaar via sleutels. Hiermee kun je gegevens uit meerdere tabellen tegelijk opvragen.
Dit type wordt aangestuurd met SQL, een standaard taal voor het beheren en opvragen van gegevens. Bekende voorbeelden zijn MySQL, PostgreSQL en Microsoft SQL Server. Relationele databases zijn al tientallen jaren in gebruik en worden veel toegepast in webshops, boekhoudsystemen en bedrijfsapplicaties.
Ze werken goed als je gestructureerde gegevens hebt met duidelijke relaties. Denk aan klantorders die je wilt koppelen aan klantgegevens en productinformatie.
Wat zijn NoSQL-databases en wanneer gebruik je ze?
NoSQL-databases zijn ontworpen voor situaties waarin de relationele aanpak niet handig is. Ze slaan gegevens op in andere structuren, zoals documenten, sleutel-waardeparen, kolommen of grafen.
Er zijn verschillende subtypes binnen NoSQL:
- Document-databases slaan gegevens op als JSON-objecten. Handig als elk record een andere structuur kan hebben.
- Sleutel-waarde-databases werken als een grote opzoektabel. Je zoekt een waarde op via een unieke sleutel. Snel en eenvoudig, goed voor sessies of caches.
- Kolomgeoriënteerde databases slaan gegevens op per kolom in plaats van per rij. Dat maakt ze snel bij analyses over grote hoeveelheden gegevens.
- Graaf-databases leggen de nadruk op verbanden tussen gegevens. Handig voor sociale netwerken of aanbevelingssystemen.
- In-memory-databases bewaren gegevens in het werkgeheugen van de computer. Dat maakt ze extreem snel, maar de gegevens zijn vluchtig tenzij je ze apart opslaat.
- Tijdreeksdatabases zijn gebouwd voor gegevens die op tijdstippen worden vastgelegd, zoals sensordata of aandelenkoersen.
NoSQL-databases zijn populair bij toepassingen die veel en snel veranderende gegevens verwerken, zoals apps en platforms met miljoenen gebruikers.
Objectgeoriënteerde en hiërarchische databases
Een objectgeoriënteerde database slaat gegevens op als objecten, net zoals je dat ziet in programmeertalen als Java of Python. Een object bevat zowel de gegevens als de bijbehorende functies. Dit type wordt gebruikt in specifieke technische toepassingen, zoals CAD-software of simulaties.
Een hiërarchische database organiseert gegevens als een boomstructuur. Elk item heeft precies één bovenliggend item, en kan meerdere onderliggende items hebben. Dit model was vroeger populair in mainframesystemen en is minder flexibel dan moderne alternatieven. Het wordt nog gebruikt in specifieke sectoren zoals de banksector en overheid, waar oude systemen nog draaien.
Hoe kies je het juiste type?
Bij het kiezen van een database type kijk je naar een paar praktische vragen:
- Zijn je gegevens gestructureerd en hebben ze vaste relaties? Kies dan een relationele database.
- Heb je flexibele of ongestructureerde gegevens? Overweeg een document-database of andere NoSQL-variant.
- Is snelheid het belangrijkste en zijn de gegevens tijdelijk? Dan past een in-memory-database goed.
- Werk je veel met verbanden en netwerken? Kijk naar een graaf-database.
- Analyseer je grote hoeveelheden historische gegevens? Dan is een kolomgeoriënteerde database een goede keuze.
- Leg je sensordata of meetwaarden vast op specifieke tijdstippen? Gebruik een tijdreeksdatabase.
In de praktijk combineren veel toepassingen meerdere types. Een webshop kan een relationele database gebruiken voor bestellingen en een in-memory-database voor het snel laden van sessies.
Één platform, meerdere types
Sommige databaseplatforms ondersteunen meerdere types tegelijk. MySQL biedt via zogenoemde pluggable engines ondersteuning voor SQL, grafen, kolomopslag, in-memory, tijdreeksen, sleutel-waarde en JSON-documenten. Dat maakt het mogelijk om binnen één systeem te wisselen van aanpak, afhankelijk van wat je nodig hebt.
Dit is handig voor ontwikkelaars die niet voor elk doel een apart systeem willen beheren. Het vergroot ook de flexibiliteit als de behoeften van een applicatie veranderen.
Veelgestelde vragen over databases types
Wat is het verschil tussen SQL en NoSQL-databases?
SQL-databases gebruiken tabellen en een vaste structuur, aangestuurd via de SQL-taal. NoSQL-databases gebruiken andere opslagvormen zoals documenten of sleutel-waardeparen, en zijn flexibeler bij ongestructureerde of veranderende gegevens.
Welk database type is het meest gebruikt?
Relationele databases zijn wereldwijd het meest toegepast. Ze worden gebruikt in vrijwel alle branches voor het opslaan van gestructureerde gegevens, van klantsystemen tot financiële administratie.
Kan een applicatie meerdere databases types tegelijk gebruiken?
Ja, dat komt regelmatig voor. Een applicatie kan een relationele database gebruiken voor klantgegevens, een in-memory-database voor snelle sessies en een tijdreeksdatabase voor loggegevens. Elk type doet dan waarvoor het het beste geschikt is.
Wat is een graaf-database?
Een graaf-database is een type NoSQL-database dat gegevens opslaat als knooppunten met verbindingen ertussen. Het legt de nadruk op de relaties tussen gegevens, wat handig is bij sociale netwerken, fraudedetectie of aanbevelingssystemen.
Is een hiërarchische database nog relevant?
Hiërarchische databases worden nauwelijks meer nieuw gebouwd, maar draaien nog wel in oudere systemen bij banken en overheden. Voor nieuwe projecten zijn relationele of NoSQL-databases een betere keuze vanwege hun flexibiliteit.
